AI schuift in hoog tempo naar het hart van onze organisaties. Niet langer als handige tool in de zijlijn, maar als de motor achter hoe besluiten ontstaan. Rick Verhoeven, managing partner bij Colourful People, ziet een fundamentele transformatie: "Door AI verschuift het accent in de rol van leiderschap van 'beslissen' naar 'inrichten en bewaken'." Een gesprek over de nieuwe wetten van leiderschap.
We horen veel over de efficiëntie-winst door AI. Jij stelt dat de impact veel dieper gaat. Wat verandert er nu écht in de boardroom?
"AI is geen IT-feestje meer; het verandert de anatomie van de besluitvorming. Voorheen was een besluit vaak een lineair moment: informatie verzamelen, afwegen, klap erop. Nu schuift AI naar voren in dat proces. AI ordent, prioriteert en structureert de opties nog voordat een bestuurder de stukken ziet. En zal in toenemende mate zelf besluitvorming in processen gaan overnemen. Besluitvorming wordt daarmee een continu, dynamisch proces binnen vooraf ingestelde kaders. Dat vraagt om een totaal andere manier van sturing aan de top."
Hoe ziet die nieuwe sturing er concreet uit over pakweg vier jaar?
"We moeten onderscheid maken tussen drie niveaus van leiderschap:
- Operationeel: Routinematige keuzes — denk aan logistiek, prijsstelling of risicobeoordeling — worden in toenemende mate nagenoeg volledig autonoom door systemen geoptimaliseerd. De manager bepaalt hier enkel nog de bandbreedtes.Tactisch: De MT-agenda wordt mede bepaald door algoritmische selectie. AI signaleert afwijkingen en voorspelt knelpunten sneller dan welke analist dan ook. Wat het systeem zichtbaar maakt, krijgt prioriteit.
- Tactisch: De MT-agenda wordt mede bepaald door algoritmische selectie. AI signaleert afwijkingen en voorspelt knelpunten sneller dan welke analist dan ook. Wat het systeem zichtbaar maakt, krijgt prioriteit.
- Strategisch: Hier ligt de grootste kanteling. Invloed verschuift naar ontwerpkeuzes. Welke datadefinities hanteren we? Welke ESG-wegingen geven we mee? De keuzes die je nú maakt in de architectuur van je systemen, bepalen welke beslissingen straks 'vanzelfsprekend' lijken."
- Rick Verhoeven, managing partner
- Begeleidt procedures voor IT en CIO-rollen
- Begeleidt posities voor RvT en RvC
- Verantwoordelijk voor innovatie
- Richt zich op de vertaalslag van nieuwe ontwikkelingen op het vlak van AI en ESG naar leiderschap en governance
Je moet expliciet durven zijn: Waar trekken we de risicogrenzen? Waar moet het menselijk oordeel altijd doorslaggevend blijven?
Dat klinkt alsof de leider een soort 'systeemontwerper' wordt.
"Precies. Leiderschap krijgt een ontwerpende dimensie. In een wereld van informatie-overvloed zit de toegevoegde waarde van de top in het vormgeven van de kaders waarbinnen mens en machine samenwerken. Je moet expliciet durven zijn: Waar trekken we de risicogrenzen? Waar moet het menselijk oordeel altijd doorslaggevend blijven? En wie is er aanspreekbaar als de algoritmen de mist in gaan? Bestuurlijke scherpte gaat straks vooral over de architectuur van de besluitvorming."
Waar gaat het schuren? Verliezen we niet een stukje menselijke autonomie?
"De grootste spanning zit in onze professionele identiteit. Als systemen het operationele denkwerk overnemen, verschuift de rol van de mens van 'uitvoeren' naar 'monitoren' en van 'handelen' naar 'interpreteren'. Dat raakt ons gevoel van vakmanschap en autonomie. Leiders moeten dit proces begeleiden door technologie te koppelen aan een herontwerp van rollen. Je moet mensen perspectief bieden in een hybride werkomgeving. De kernvraag voor elke bestuurder verandert: Hoe zorgen wij dat besluiten op een verantwoorde manier ontstaan? En wat is daarbij ons normatief kader? En hoe bouwen we een lerende organisatie waarbij verandering de norm is? Mensen daar zo vroeg mogelijk bij betrekken, meenemen en perspectief bieden. Dat gaat over inclusief en waardengedreven leiderschap.”
Wat betekent deze omslag voor de selectie van de leiders van morgen?
"De maatstaf voor 'goed leiderschap' kantelt. We zoeken niet langer naar de leider met de meeste ervaring in het verleden, maar naar potentieel voor de toekomst. In onze executive search focussen we steeds meer op vier cruciale eigenschappen:
- Systeemdenken: Het vermogen om te overzien hoe processen, algoritmen en menselijk gedrag op elkaar inwerken.
- Adaptief leervermogen: De intellectuele flexibiliteit om eigen aannames te herzien als de omgeving verandert.
- Een normatief kompas: De morele ruggengraat om te bepalen waar algoritmische optimalisatie moet wijken voor publieke waarde of de menselijke maat.
- Transformatief en inclusief leiderschap: het vermogen om een organisatie te bouwen die tot diep in de genen lerend is en waarbij mensen worden meegenomen en perspectief krijgen, binnen een dynamische en onzekere context.
In het AI-tijdperk selecteren we leiders op hun vermogen om richting te geven, juist wanneer de architectuur van besluitvorming en de organisatie zelf, voortdurend in beweging zijn."
De kernvraag aan u: zijn deze leiderschapscriteria binnen uw huidige directieteam of RvT/RvC voldoende geborgd?