Hoe ontwikkel je bedrijventerreinen die niet alleen vandaag functioneren, maar ook over twintig of dertig jaar waardevol zijn? Voor Eva Klein Schiphorst, Algemeen Directeur bij gebiedsontwikkelaar SADC (Schiphol Area Development Company), begint het antwoord bij het verbinden van economie, ecologie en de mens. Diezelfde gedachte van verbinding kenmerkt haar leiderschap. In een omgeving waarin publieke en private belangen samenkomen, zijn begrip voor elkaars positie, openheid en verschillende perspectieven onmisbaar.
We spreken haar over toekomstbestendige gebiedsontwikkeling, opereren in een complex stakeholderveld en het belang van diversiteit binnen een organisatie.
‘Hier komt mijn ervaring uit de publieke en private sector samen’
SADC heeft vier gelijkwaardige aandeelhouders: de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam, de provincie Noord-Holland en Schiphol Group. Tegelijkertijd is de organisatie een private NV. Dat vraagt om begrip van zowel de publieke als de commerciële context. “Het helpt als je de publieke sector kent, maar er zit ook ondernemerschap in. Als gebiedsontwikkelaar heb je eveneens vaardigheden vanuit de commerciële kant nodig. Die combinatie spreekt mij erg aan.”
Haar belangstelling voor vastgoed ontstond bij het Rijksvastgoedbedrijf. Daar zag Klein Schiphorst dat vastgoed volgens haar te vaak als sluitstuk van een ontwikkeling werd beschouwd. “Er was bijvoorbeeld gereorganiseerd en pas daarna kwam de vraag: zitten we eigenlijk nog wel in het juiste gebouw? Terwijl vastgoed heel bepalend kan zijn voor hoe een organisatie functioneert en hoe mensen die organisatie ervaren.” Later maakte ze de overstap naar Royal HaskoningDHV. Het ervaren van beide kanten heeft haar perspectief verbreed.
Een werklandschap dat ook over dertig jaar waarde heeft
Die brede blik komt terug in de manier waarop SADC naar gebiedsontwikkeling kijkt. De organisatie ontwikkelt bedrijventerreinen, vaak voor logistieke partijen, maar spreekt zelf liever over ‘werklandschappen van de toekomst’. Daarbij draait het volgens Klein Schiphorst om een balans tussen economie, ecologie en de mens. “Er moet geld verdiend worden, maar de flora en fauna, de ecologische kant, en leefbaarheid en gezondheid zijn eveneens belangrijk.”
Gebiedsontwikkeling beslaat vele jaren. Dat maakt vooruitkijken noodzakelijk. “Wij denken niet alleen aan morgen, maar we denken twintig of dertig jaar vooruit. Daarom vinden we dat je voorop moet lopen en de uitdaging moet opzoeken.” Dat betekent bijvoorbeeld anticiperen op meer regen, hogere temperaturen en veranderende verwachtingen van mensen ten aanzien van hun werkomgeving. De waarde van vastgoed kan volgens haar daarom niet los worden gezien van de omgeving waarin het wordt ontwikkeld.
“Je kunt een kavel maximaal bebouwen en financieel optimaliseren. Maar met veranderende klimaat- en wateromstandigheden kan zoiets over tien jaar veel minder waard zijn. Wij kijken daarom naar de vraag hoe je daarin een evenwicht kunt aanbrengen.”
Op Schiphol Trade Park krijgt die visie concreet vorm. Aan de ontwikkeling ligt een ecologische visie ten grondslag. “Het is niet een kwestie van ergens een grasveld aanleggen en een boom planten. We kijken welke dieren je in het gebied wilt hebben, welke struiken daarbij horen en welke opbouw het groen moet hebben.” Ook bedrijven die zich er vestigen worden daarin meegenomen. SADC stelt eisen op het gebied van onder meer circulariteit, energiegebruik en verlichting en gaat daarover met bedrijven in gesprek. “Het gaat om de dialoog en het zoeken naar verbinding. Dan blijken veel meer dingen mogelijk dan je in eerste instantie denkt.”
Wij denken niet alleen aan morgen, maar we denken twintig of dertig jaar vooruit. Daarom vinden we dat je voorop moet lopen en de uitdaging moet opzoeken.
Netcongestie aanpakken door samenwerking
Die benadering komt terug bij een van de grote uitdagingen voor gebiedsontwikkeling: netcongestie. Op Schiphol Trade Park werd duidelijk dat nieuwe bedrijven wel een aansluiting konden krijgen, maar niet vanzelfsprekend over voldoende elektriciteitscapaciteit konden beschikken.
Samen met verschillende partijen ontwikkelde SADC daarom een virtueel net. Bedrijven die hun beschikbare stroomcapaciteit niet volledig gebruiken, delen die capaciteit met andere bedrijven binnen het gebied. “Ze raken die capaciteit niet kwijt, maar stellen haar beschikbaar. Inmiddels zijn er ongeveer zestien bedrijven die daar volledig operationeel zijn.”
De technische oplossing is volgens Klein Schiphorst slechts een deel van het verhaal. “Dit is echt een proces van verbinden geweest. Partijen met elkaar aan tafel zetten en hen meenemen in de vraag: wat is hun voordeel en wat zijn de risico’s?” Voor haar laat het zien dat een probleem als netcongestie niet uitsluitend vanuit techniek of regelgeving hoeft te worden benaderd. “Er zijn ook oplossingen. Je moet kijken naar wat goed is voor het grotere geheel en hierin samenwerken.”
‘Die puzzel leg je iedere dag opnieuw’
Dat zoeken naar het grotere geheel kenmerkt ook haar eigen rol. “Uiteindelijk hebben al mijn stakeholders belang bij een economisch gezonde regio. Je vindt dus altijd wel ergens een gemeenschappelijk uitgangspunt. Op detailniveau kun je vervolgens anders over zaken denken.” Juist daarom investeert ze bewust in relaties, ook wanneer er geen concreet dossier of besluit op tafel ligt. “Ik zorg dat ik regelmatig informeel overleg heb met belangrijke stakeholders. Niet om direct iets te bereiken, maar om belangstelling te tonen.”
Begrip voor de positie van de ander is daarbij essentieel. Een overheid heeft andere verantwoordelijkheden en procedures dan een commerciële onderneming. “Heb respect voor elkaars positie. Binnen een overheid moeten zaken zorgvuldig gebeuren. Dat kost tijd en daar moet je begrip voor hebben.”
Haar ervaring in verschillende organisaties helpt haar om ook het perspectief van de andere partij mee te nemen. “Ik vind het interessant om te kijken: welke vragen worden nu niet gesteld? Kun je vooraf al vragen stellen, zodat het geen verrassing is wanneer de andere kant met iets komt wat je niet had verwacht?” Daar hoort ook transparantie bij. “Ik ben sterk voor openheid en transparantie. Ik deel vaak meer informatie dan anderen misschien zouden doen.” Juist binnen een bestuurlijk complexe omgeving is die houding volgens haar van belang. “Je hebt met veel belangen en stakeholders te maken. Die puzzel leg je eigenlijk iedere dag opnieuw.”
Ik vind het interessant om te kijken: welke vragen worden nu niet gesteld? Kun je vooraf al vragen stellen, zodat het geen verrassing is wanneer de andere kant met iets komt wat je niet had verwacht?
Vooruitkijken vraagt om andere kennis en vaardigheden
SADC bestaat in 2027 veertig jaar. De organisatie denkt nadrukkelijk na over wat er de komende decennia nodig is. “We hebben veel deskundigheid en we hebben mooie dingen gerealiseerd. Nu willen we de doorkijk naar de komende veertig jaar maken. Dan moet je goed nadenken over wat straks belangrijk wordt in het werk dat wij nu doen.”
Data en het belang van digitalisering is daar een voorbeeld van. SADC verzamelt onder meer gegevens over ecologische ontwikkelingen in gebieden. De vraag is hoe dergelijke informatie in de toekomst onderdeel wordt van het vak van gebiedsontwikkeling. “We beschikken over veel gegevens, bijvoorbeeld over groen en vogels. Wat gaan we daarmee doen? Hebben we straks iemand nodig die die data analyseert?”
Diversiteit vraagt om bewuste keuzes
Toen ze bij SADC begon, keek Eva bewust naar de omgeving waarin de organisatie opereert. “We zitten in de Metropoolregio Amsterdam. Ik wilde dat onze organisatie ook een afspiegeling zou zijn van de mensen die je in deze regio tegenkomt.”
Dat ontstaat volgens haar niet vanzelf. “Je moet moeite doen om mensen met andere achtergronden binnen te halen.” Ook leeftijdsdiversiteit krijgt daarbij bewust aandacht. Klein Schiphorst streeft naar een organisatie waarin verschillende generaties vertegenwoordigd zijn. De waarde daarvan wordt volgens haar zichtbaar in alledaagse gesprekken. “Aan onze ‘keukentafel’ ontstaan vaak de interessantste gesprekken. Je ziet wat voor verschillende mensen belangrijk is en hoe generaties anders met bepaalde onderwerpen omgaan.”
Die verschillen leiden niet automatisch tot overeenstemming. Dat hoeft volgens haar ook niet. “Het is niet utopisch; soms begrijpen we elkaar gewoon niet. Maar ik vind het belangrijk dat veel dingen hier wel bespreekbaar kunnen worden gemaakt.”
‘Als leider moet je daarop sturen’
“Waar het politiek en bestuurlijk complex is en waar je met veel verschillende invalshoeken te maken hebt, moet je zelf ook verschillende mensen in je organisatie hebben. Je wil representatief zijn, voor zover dat mogelijk is. Het is voor ons belangrijk om een organisatie te zijn die verschillende input kan verwerken en verbindingen kan leggen. Daar moet je als leider op sturen.” Bij de werving van nieuwe medewerkers koos SADC er daarom bewust voor om expertise van Colourful People in te schakelen. Daarbij waardeert Klein Schiphorst niet alleen het bereiken van andere kandidaten, maar ook de kritische blik op de organisatie zelf. “Ze maken je aan het begin van een selectieproces scherp: met welke biases kijk je naar je toekomstige collega?”
Klein Schiphorst is trots op wat er is opgebouwd, maar haar blik is nadrukkelijk op de toekomst gericht. Wie wil begrijpen wat SADC bedoelt met een werklandschap van de toekomst, zou volgens haar vooral eens over Schiphol Trade Park moeten lopen. “Ervaar wat het betekent om op een bedrijventerrein te zijn dat er echt anders uitziet, leefbaar en toekomstbestendig.”
Beelden: SADC / © The Flying Dutchmen