Na ruim twintig jaar bij Unilever begon Debora van der Zee-Denekamp recent aan een nieuw hoofdstuk bij Signify. Signify is wereldwijd actief in verlichting voor professionals en consumenten, waaronder LED- en connected verlichting. Voor Debora betekende de overstap vooral een kans om zichzelf opnieuw een vraag te stellen: wie ben ik als leider buiten de omgeving die ik door en door ken?
Judith Gunneweg, partner bij Colourful People, sprak met haar over nieuwsgierigheid, haar eigen leiderschapsstijl, de betekenis van diversiteit en de waarde van cross-sectorale overstappen.
Wie ben je als leider buiten de wereld die je kent?
“Ik zat bijna 23 jaar bij Unilever en de laatste jaren merkte ik dat ik steeds nieuwsgieriger werd naar wie ik als leider zou zijn zonder Unilever”, vertelt Debora. “Ik kende die wereld natuurlijk enorm goed. Ik wist hoe dingen werkten. Maar ik wilde mezelf ook uitdagen: wat neem ik daarvan mee als ik dat allemaal niet heb? Wat is echt van mij en wat werkt omdat ik deze wereld en deze context zo goed ken?”
De overstap betekende dat ze opnieuw moet luisteren en ontdekken. “Ik denk dat het voor mij goed was om weer met een frisse blik naar iets te kijken. En dan ook te zien welke dingen je wél meeneemt. Ik heb ontdekt dat leiderschap helemaal niet zo sectorspecifiek is. Natuurlijk moet je de inhoud leren. Maar mensen meenemen, richting uitzetten, keuzes maken, vertrouwen creëren: dat neem je als leider allemaal mee.”
‘Ik ben een fixer’
“Ik denk dat het heel gezond is om weer degene te zijn die niet alles weet. Om te moeten luisteren, vragen te stellen en nog meer op je team te vertrouwen”, vertelt Debora.
Judith vraagt haar wat ervoor nodig is om die open blik te behouden. “Nieuwsgierig blijven”, zegt Debora. “Open blijven en niet direct oordelen. De verleiding weerstaan om gelijk te fixen. Ik los graag dingen op. Maar je kunt in de valkuil trappen dat je denkt dat je de oplossing al weet, terwijl je nog maar de helft van de vragen hebt gehoord.”
“Als je niet alles begrijpt, moet je eerst alle vragen stellen voordat je überhaupt met oplossingsscenario’s kunt komen.” Ze verwijst daarbij naar de Engelse uitdrukking: what’s the question behind the question? “Het probleem aan de oppervlakte is vaak niet het probleem dat eronder ligt. De kansen en uitdagingen die je op dag één ziet, zijn misschien helemaal niet waar de echte uitdaging of kans zit. Als nieuwkomer ben je niet gehinderd door dingen die in het verleden al geprobeerd zijn of niet goed zijn gegaan. Je kent al die interne gevoeligheden nog niet. Dat is eigenlijk heel prettig.”
Als nieuwkomer ben je niet gehinderd door dingen die in het verleden al geprobeerd zijn of niet goed zijn gegaan. Je kent al die interne gevoeligheden nog niet. Dat is eigenlijk heel prettig.
‘Ik probeerde me aan te passen aan het beeld van een senior leider’
Het gesprek komt op de ontwikkeling van Debora’s eigen leiderschapsstijl. “Ik denk dat ik in het begin van mijn carrière vaker heb geprobeerd me aan te passen aan het beeld dat ik had van hoe een senior leider eruit moest zien of zich moest gedragen. Met ervaring veranderde dat. Ik ben veel meer gaan vertrouwen op mijn eigen stijl en op wie ik ben. Dat is ook wat mij goed maakt in wat ik doe.”
Judith: “Dus je hoeft je eigen stijl niet aan te passen aan het dominante beeld van hoe leiderschap eruit zou moeten zien?” Debora: “Precies. Ik geloof heel erg in diversiteit van stijlen. Je moet met iedereen kunnen werken, maar je moet je eigen stijl niet aanpassen.”
‘Diversiteit wordt pas interessant als het de beslissing verandert’
Voor Debora gaat diversiteit dan ook veel verder dan bijvoorbeeld de verhouding tussen mannen en vrouwen. “Ik geloof heel erg in bouwen op sterktes. Van mezelf, maar ook bij anderen. We moeten niet proberen iedereen middelmatig hetzelfde te maken. Iedereen heeft zijn sterktes en zijn minder sterke kanten. Je moet zorgen dat je alle verschillende sterktes aan tafel hebt. En diversiteit wordt uiteindelijk pas interessant als het ook echt iets verandert aan het gesprek en uiteindelijk aan de beslissing.”
Alleen een diverse groep samenstellen is dus niet voldoende. “Je moet ook zorgen dat de perspectieven van die diverse groep allemaal gezien en gehoord worden en invloed hebben op de beslissing.”
Bij het aannemen van mensen probeert ze daar zelf bewust op te letten. “Wij nemen allemaal graag versies van onszelf aan. Ik probeer bewust mensen aan te nemen die dingen kunnen die ik niet kan, of die dingen anders zien dan ik. Als ik met allemaal Debora’s rond de tafel zit, gaan we met z’n allen heel hard rennen en hebben we alleen maar positieve ideeën. Dan heb je niet genoeg mensen die zeggen: ja, maar dit zijn misschien de risico’s, kijk hier ook nog even naar.”
We moeten niet proberen iedereen middelmatig hetzelfde te maken. Iedereen heeft zijn sterktes en zijn minder sterke kanten. Je moet zorgen dat je alle verschillende sterktes aan tafel hebt.
‘Waarom zegt deze persoon iets anders dan ik?’
Judith ziet in haar werk regelmatig dat organisaties zeggen een divers team te willen, maar dat het ingewikkelder wordt zodra iemand daadwerkelijk sterk afwijkt van wat vertrouwd is. “Diversiteit vraagt ook heel veel van de ontvangende kant”, zegt Judith. “Je wilt iemand binnenhalen met een ander perspectief, maar dan moet er in de organisatie ook ruimte zijn om dat andere perspectief te ontvangen.”
Debora herkent dat. “Als leider moet je niet in de val trappen om meteen te gaan uitleggen waarom jij denkt dat je gelijk hebt of waarom jouw richting de goede is.” De eerste vraag zou volgens haar moeten zijn: “Waarom zegt deze persoon dit? Waarom komt deze persoon tot een andere conclusie dan ik? Het betekent niet consensus met iedereen. Je moet uiteindelijk beslissingen nemen. Maar de kracht zit erin dat je verschillende perspectieven genoeg onderzoekt.”
‘We doen veel te groots over een sectoroverstap’
Het gesprek komt vervolgens op cross-sectorale overstappen. Debora stond zelf nadrukkelijk open voor een nieuwe wereld. “Ik was nieuwsgierig naar een andere wereld. Om daar mijn ervaring en mijn leiderschap mee naartoe te brengen, maar ook om te kijken: kan ik daar een verschil maken? Juist omdat ik lang binnen één bedrijf werkte, heb ik daarnaast altijd actief andere omgevingen opgezocht, bijvoorbeeld in publiek-private samenwerkingen en bestuursrollen, Dat helpt om andere perspectieven en referentiekaders te hebben.”
“Ik denk eerlijk gezegd dat we in de hele industrie te groots doen over een sectoroverstap. Ik denk dat we het te moeilijk maken en er te weinig gebruik van maken.” Juist na haar eerste maanden bij Signify ziet ze de waarde ervan. “Je neemt je ervaring mee, maar laat je recepten achter. Wat in de ene context werkte, is niet automatisch het antwoord in de volgende. Juist de combinatie van ervaring én een frisse blik kan heel waardevol zijn.”
Volgens Debora gaat het vooral mis wanneer ervaring en geschiktheid als hetzelfde worden gezien. “Ervaring wordt vaak verward met geschiktheid. Voor sommige functies is specifieke inhoudelijke kennis vanzelfsprekend essentieel. Niet iedereen kan morgen bij ons R&D-leider worden. Daar heb je heel specifieke kennis voor nodig. Maar op senior leiderschapsniveau zijn heel veel van je belangrijkste capabilities en kwaliteiten overdraagbaar. Ik denk juist dat het verfrissend is om die van de ene sector naar de andere te brengen. Ook van het bedrijfsleven naar de publiek-private of publieke wereld of de NGO-wereld, en andersom.”
‘Wat kan iemand brengen wat er nog niet is?’
Tot slot vraagt Judith wat Debora de Nederlandse boardrooms zou willen meegeven als het gaat om leiderschap, talent en diversiteit.
“We moeten meer kijken naar wat mensen kunnen brengen wat er nog niet is. Welke sterktes en welke ervaringen ontbreken nog aan tafel? Ik denk dat we in de boardroom toch nog te veel mensen selecteren die lijken op mensen die er al zitten. Uit de veilige vijver.”
Ze koppelt het opnieuw aan haar overtuiging over sterke kanten. “Als ik kijk naar mezelf: ik ben op mijn 25e gestart en ik ben nu 50. Mijn ontwikkelpunten zijn in essentie nog steeds dezelfde. Ze zijn meegegroeid met mijn niveau en ze houden me niet tegen, maar ik ben geen ander mens geworden. Uiteindelijk maak je het meeste verschil vanuit je sterktes. Het beste wat je vervolgens kunt doen is daar bewust van zijn en mensen om je heen zetten die juist in andere dingen goed zijn en daar energie van krijgen.”